Rečica Vrelo u Perućcu (365 m): kraški izvor, vodenica i vodopad na Drini
Rečica Vrelo u turističkom naselju Perućac kod Bajine Bašte, na samoj granici Nacionalnog parka Tara, jedna je od najkraćih reka u Evropi: od snažnog kraškog izvora do ušća u Drinu njen tok iznosi tačno 365 metara, zbog čega je u narodu prozvana „reka Godina” [1][2]. Na tom kratkom rastojanju Vrelo ima sve odlike velike reke — izdašno izvorište hladne planinske vode, bistru levu pritoku, ribnjak kalifornijske pastrmke, staru vodenicu, malu hidroelektranu iz 1927. godine, dva mosta i završni vodopad visok oko 10 metara kojim se obrušava direktno u zelenu maticu Drine [1][2].
Ključni podaci
- Položaj i udaljenost
- Naselje Perućac, 13 km od Bajine Bašte uz desnu obalu Drine (podnožje NP Tara) [1][2]
- Dužina toka
- Tačno 365 metara od izvorišta do vodopada na ušću u Drinu (narodni naziv „Godina”) [1][2]
- Hidrološke odlike
- Snažno kraško vrelo sa masiva Tare; prosečna temperatura vode oko 10 °C tokom cele godine [1]
- Trajanje šetnje uz reku
- 30 do 45 minuta uređenom pešačkom stazom od izvora do vodopada [2]
- Datum provere podataka
- 11. novembar 2026.
Od kraškog izvorišta pod Tarom do vodopada na Drini: svih 365 metara toka
Rečica Vrelo nastaje iz moćnog kraškog vrela Perućac na nadmorskoj visini od 234 metra, gde na površinu izbija voda koja ponire na krečnjačkom masivu planine Tare [1]. Pri visokom vodostaju u proleće iz izvora kulja zapenušana, beličasta voda stalne temperature od oko 10 °C, čija prosečna izdašnost prelazi 300 litara u sekundi [1][2].
Duž potpuno ravne, popločane i osvetljene pešačke staze koja prati levu obalu kroz krošnje oraha, jove i vrbe, na svega 365 metara nižu se: punionica vode i pastrmski ribnjak na desnoj obali, bistri levi potočić-pritoka, stara kameno-drvena vodenica potočara, zgrada male hidroelektrane „Vrelo” (puštene u rad 1927. godine), dva pešačka mosta i naposletku široka bigrena terasa sa koje se reka vodopadom visokim oko 10 metara obrušava u reku Drinu [1][2].
| Tačka obilaska | Položaj na trasi | Šta posetilac vidi na terenu |
|---|---|---|
| Kraško izvorište Vrela | 0 m (početak staze) | Snažno vrelo hladne vode (oko 10 °C) ispod krečnjačkog odseka Tare [1][2] |
| Ribnjak i stara vodenica | Srednji deo toka (100–250 m) | Ribnjak kalifornijske pastrmke, mala leva pritoka i očuvana vodenica [1][2] |
| MHE „Vrelo” i mostovi | Donji deo toka (250–340 m) | Stara hidroelektrana iz 1927. godine i dva mosta preko bistrog korita [1][2] |
| Vodopad na ušću u Drinu | 365 m (kraj toka) | Kaskadni vodopad visine 10 m nad Drinom sa drvenim vidikovcem [1][2] |
| Nekropola stećaka „Mramorje” | 300 m od ušća Vrela | Srednjovekovni kameni nadgrobni spomenici (XIV–XV vek) na UNESCO listi [1][2] |
Srednjovekovna nekropola Mramorje (UNESCO) i jezero Perućac u neposrednom susedstvu
Na samo nekoliko minuta hoda od ušća Vrela u Drinu, u hladovini u središtu Perućca, nalazi se srednjovekovna nekropola „Mramorje” (XIV–XV vek) sa više od 80 masivnih monolitnih kamenih nadgrobnih spomenika — stećaka u obliku ploča, sanduka i slemenjaka, koja je 2016. godine upisana na UNESCO listu svetske kulturne baštine [1][2].
Dva kilometra uzvodno od vodopada Vrela uzdiže se visoka betonska brana hidroelektrane „Bajina Bašta” (1966), iza koje počinje akumulaciono Perućačko jezero dugo 54 kilometra u dubokom kanjonu Drine, sa uređenom pontonskom plažom i polazištem turističkih brodova ka Višegradu [1][2].
Kako spojiti obilazak rečice Vrelo sa planinom Tarom i dolinom Drine
Pošto se Perućac nalazi na samom regionalnom putu Bajina Bašta – Perućac – Mitrovac na Tari, šetnja uz rečicu Vrelo idealna je polazna ili završna stanica pre serpentinskog uspona u visoke četinarske šume Nacionalnog parka Tara [1][2].
Potpun plan vikend boravka koji povezuje Vrelo sa vidikovcem Banjska stena dat je u vodičima Tara za vikend, Pogled na Taru i Zaovinsko jezero, dok je srednji tok Drine nizvodno od Bajine Bašte obrađen u vodiču Azbukovica i reka Drina.
Česta pitanja (FAQ)
Zašto se rečica Vrelo u Perućcu zove i „reka Godina”?
Zato što je njen ceo tok — od kraškog izvorišta u podnožju Tare do vodopada kojim se uliva u Drinu — dugačak tačno 365 metara, koliko ima i dana u jednoj godini [1][2].
Izvori i literatura
- JP „Nacionalni park Tara” — Bajina Bašta (2026): Hidrološke znamenitosti NP Tara: kraško vrelo Perućac, rečica Vrelo (365 m) i nekropola stećaka Mramorje. Datum pristupa: 11. novembar 2026. (Pokriva: Dužina toka od 365 m, temperatura i izdašnost kraškog vrela, MHE Vrelo iz 1927. i vodopad na ušću u Drinu.) ↩ Nazad u tekst
- Turistička organizacija „Tara–Drina” Bajina Bašta (2026): Perućac i reka Vrelo („Godina”) — vodič za posetioce, pešačka staza i izleti na Drini. Datum pristupa: 11. novembar 2026. (Pokriva: Pešačka staza od izvora do vodopada, ribnjak, vodenica i povezivanje sa jezerom Perućac i Tarom.) ↩ Nazad u tekst
