Od Beograda do Avale bez automobila: vodič kroz javni prevoz, pešački uspon i vrh planine
Avala (511 m n. v.), najsevernija šumadijska planina i zaštićeni Predeo izuzetnih odlika udaljen svega 16 kilometara jugoistočno od Trga republike, najlakše je dostupan planinski izlet iz Beograda bez automobila [1][2]. Posetiocima su na raspolaganju dve jasne varijante javnog prevoza sa polaskom sa Trošarine (Voždovac): celogodišnje prigradske linije serije 400 do podnožja u Pinosavi (uz 45 do 60 minuta šumskog uspona) i sezonska vikend-linija 400 koja od maja do kraja avgusta vozi direktno do Avalskog tornja i Spomenika Neznanom junaku na mestu nekadašnjeg grada Žrnova [1][2].
Ključni podaci
- Polazni terminal u Beogradu
- Terminus „Voždovac” (Trošarina) — tramvaji 9, 10, 14 i autobusi 33, 47, 48, 50 [1]
- Celogodišnji autobus do podnožja
- Linije 401, 402, 403, 405, 407, 408 sa Trošarine do stajališta „Avala” (rampa u Pinosavi, ~25 min vožnje) [1]
- Sezonski autobus do samog vrha
- Linija 400 (Voždovac – Vrh Avale), saobraća subotom, nedeljom i praznikom od 1. maja do 31. avgusta [1]
- Pešački uspon iz podnožja
- Oko 3,5 km šumskom stazom od rampe u Pinosavi do vrha (visinska razlika ~250 m, 45–60 min hoda) [1][2]
- Glavne tačke na vrhu
- Spomenik Neznanom junaku (Ivan Meštrović, 1938), Avalski toranj (204,68 m) i izvor Sakinac [1][3]
- Datum provere podataka
- 11. novembar 2026.
Kako stići javnim prevozom: linije do podnožja i sezonska linija 400
Glavno čvorište za polazak na Avalu bez automobila jeste terminus „Voždovac” (Trošarina) na južnom kraju Bulevara oslobođenja i Ulice vojvode Stepe [1]. Tokom cele godine (radnim danima i vikendom, u razmacima od 10 do 20 minuta) sa Trošarine polaze autobusi sa oznakama 401 (Pinosava), 402 (Beli Potok), 403 (Zuce), 405 (Glumčevo brdo) i 408 (Ralja) koji voze Avalskim putem do stajališta „Avala” kod ulazne rampe i spomen-obeležja u Pinosavi [1].
U letnjoj sezoni — od 1. maja do 31. avgusta, subotom, nedeljom i državnim praznicima — Sekretarijat za javni prevoz uvodi posebnu liniju 400 („Voždovac – Vrh Avale”), koja u redovnim intervalima od 40 minuta penje putnike serpentinama sve do platoa kod Avalskog tornja i hotela „Avala”, čime se izbegava pešački uspon iz podnožja [1].
| Varijanta prevoza | Broj linije sa Trošarine | Krajnje stajalište | Pešačenje do vrha Avale |
|---|---|---|---|
| 1. Celogodišnja planinarska varijanta | Linije 401, 403, 405, 407, 408 (svakodnevno tokom cele godine) | Stajalište „Avala” u podnožju (rampa ka Pinosavi) | Oko 3,5 km šumskom pešačkom stazom (45–60 min umerenog uspona) [1][2] |
| 2. Sezonska direktna varijanta (maj–avgust) | Linija 400 (samo subotom, nedeljom i praznikom) | Plato na vrhu Avale (Čarapićev brest / Toranj / Hotel „Avala”) | Bez dugog uspona — 5 do 10 minuta hoda između tornja i Spomenika Neznanom junaku [1] |
Pešačka staza od rampe u Pinosavi preko izvora Sakinac
Za izletnike koji na Avalu dolaze van letnje sezone ili žele šetnju kroz šumu, od autobuske stanice „Avala” na Avalskom putu ulazi se na obeleženu pešačku stazu kroz listopadno-četinarsku šumu (u kojoj je zabeleženo blizu 600 biljnih vrsta u okviru Predela izuzetnih odlika „Avala”) [1][2]. Staza je odvojena od kolovoza za automobile, vodi pored uređenog izvora planinske vode Sakinac, preseca jednosmerni asfaltni put i kamenim stepeništem izlazi pred plato Avalskog tornja za oko 45 do 60 minuta umerenog hoda [1].
Za silazak se može koristiti ista staza ka Pinosavi ili severoistočni krak staze koji vodi preko planinarskog doma „Čarapićev brest” ka Belom Potoku [1].
Šta obići na vrhu: Avalski toranj, Spomenik Neznanom junaku i trag Žrnova
Na donjem platou vrha uzdiže se Avalski toranj (projektovan 1961–1965. od strane arhitekata Uglješe Bogunovića i Slobodana Janjića i inženjera Milana Krstića, a verno obnovljen 2010. godine u visini od 204,68 metara), sa zatvorenim vidikovcem na 122. metru do kojeg voze brzi liftovi [1]. U podnožju tornja nalaze se drvena crkva brvnara Svetog despota Stefana Lazarevića, dečji park i info-centar Turističke organizacije Beograda [1].
Od tornja vodi popločana aleja sa stepeništem do samog vrha Avale (511 m), gde stoji monumentalni mauzolej Spomenik Neznanom junaku od crnog jablaničkog granita sa osam karijatida u narodnim nošnjama, rad vajara Ivana Meštrovića podignut 1934–1938. godine [1][3]. Kako je radi izgradnje ovog mauzoleja u aprilu 1934. godine minirano srednjovekovno i rimsko utvrđenje na vrhu planine, detaljno objašnjava naš istorijski članak Kako je uništen Žrnov — Avalon na vrhu Avale [3].
Česta pitanja (FAQ)
Kada saobraća direktna autobuska linija 400 do vrha Avale?
Sezonska linija 400 (Voždovac – Vrh Avale) saobraća vikendom (subotom i nedeljom) i državnim praznicima u periodu od 1. maja do 31. avgusta [1].
Kako stići na Avalu autobusom radnim danom ili tokom jeseni i proleća?
Sa terminusa „Voždovac” (Trošarina) svakodnevno polaze prigradski autobusi 401, 403, 405, 407 i 408 do stajališta „Avala” u podnožju (kod Pinosave), odakle do vrha vodi obeležena šumska pešačka staza u trajanju od 45 do 60 minuta [1].
Da li se naplaćuje ulaz na Spomenik Neznanom junaku i Avalski toranj?
Pristup šumskim stazama i Spomeniku Neznanom junaku na vrhu Avale je potpuno slobodan i besplatan 24 časa, dok se ulaznica plaća samo za vožnju liftom na vidikovac Avalskog tornja [1].
Izvori i literatura
- Turistička organizacija Beograda / JP „Emisiona tehnika i veze” (2026): Kompleks Avalskog tornja, pešačke staze i linije javnog prevoza do Avale. Datum pristupa: 11. novembar 2026. (Pokriva: Prilaz autobusima sa Trošarine (linija 400 i linije 401–408), staza iz Pinosave i vidikovac na Avalskom tornju.) ↩ Nazad u tekst
- Zavod za zaštitu prirode Srbije / JP „Srbijašume” (2026): Predeo izuzetnih odlika „Avala” — staze i prirodne odlike. Datum pristupa: 11. novembar 2026. (Pokriva: Šumski ekosistem Avale, izvor Sakinac i mreža pešačkih staza.) ↩ Nazad u tekst
- Republički zavod za zaštitu spomenika kulture (RZZSK) (2026): Spomenik Neznanom junaku na Avali — spomenik kulture od izuzetnog značaja (SK 785). Datum pristupa: 11. novembar 2026. (Pokriva: Gradnja Meštrovićevog mauzoleja 1934–1938. na mestu srednjovekovnog grada Žrnova.) ↩ Nazad u tekst
