Ada Ciganlija i Savsko jezero: obale, kružna staza od 7,7 km i vodič kroz sadržaje
Ada Ciganlija je nekadašnje rečno ostrvo na Savi, udaljeno svega 4 kilometra jugozapadno od ušća Save u Dunav i centra Beograda, koje je 1967. godine pregrađivanjem Čukaričkog rukavca dvama nasipima povezano sa desnom obalom i pretvoreno u poluostrvo [1][2]. Između ostrva i makiške obale tada je formirano veštačko **Savsko jezero** dužine 4,2 kilometra, oko kojeg se prostire najveća šljunkovita uređena plaža i sportsko-rekreativna zona u Srbiji [1]. Celina od 800 hektara šume, vodene površine i terena otvorena je tokom cele godine pod upravom JP „Ada Ciganlija” [1].
Ključni podaci
- Opština i položaj
- Gradska opština Čukarica, 4 km od centra Beograda (uz Radničku ulicu i Savsku magistralu) [1]
- Dimenzije Savskog jezera
- Dužina 4,2 km, prosečna širina 200 m, dubina 4 do 6 m, površina 0,8 km²; kružna staza oko jezera ~7,7 km [1]
- Godina nastanka jezera
- 1967. godina (zatvaranje gornjeg i donjeg nasipa na desnom rukavcu Save) [1][2]
- Standard kupališta
- Međunarodna „Plava zastavica” (Blue Flag) od 2012. godine; spasilačka služba na skuterima i kulama, 5 ambulanti Hitne pomoći [1]
- Zaštita prirode
- Zaštićeno stanište „Gljive Ade Ciganlije” (jedino u svetu zaštićeno stanište gljive sremuševke *lotus*) i šumski kompleks hrasta lužnjaka [2]
- Datum provere podataka
- 11. novembar 2026.
Kako je 1967. godine nastalo Savsko jezero i Taložnik
U prirodnom stanju Ada Ciganlija je bila izduženo rečno ostrvo na Savi, obraslo gustom poplavnom šumom hrasta lužnjaka, belih topola i vrba, koje je još knez Miloš Obrenović 1821. godine proglasio državnim dobrom [1][2]. Krajem pedesetih i početkom šezdesetih godina XX veka započeto je nasipanje obala i izgradnja gornje i donje pregrade na desnom rukavcu Save, čime je **1967. godine** ostrvo postalo poluostrvo, a nekadašnji rukavac pretvoren u mirno **Savsko jezero** [1].
Uz gornji vršni nasip formirano je i manje predjezero — **Taložnik**, kroz koje se savska voda prečišćava i pumpama ubacuje u glavno jezero, dok se na donjem nasipu (kod Čukaričkog rukavca i marine) voda ispušta nazad u Savu [1]. Zahvaljujući tom sistemu i podvodnom košenju trave, voda u Savskom jezeru je bistrija i za nekoliko stepeni toplija od reke Save.
Kako se orijentisati: Ostrvska strana, Makiška strana i kružna staza
Za posetioce koji prvi put dolaze na Adu Ciganliju najvažnije je razlikovati dve obale Savskog jezera, povezane osvetljenom pešačkom i biciklističkom stazom punog kruga od **7,7 kilometara** [1]:
**Ostrvska (desna/severna) strana** počinje od ulazne rampe, kamenih skulptura („Kamengrad” vajara Ratka Vulanovića) i restorana „Jezero” kod donjeg nasipa. Na toj strani nalaze se veslački klubovi, sudijski toranj na vodi, vaterpolo plivalište, velika zona sportskih terena (košarka, fudbal, tenis, odbojka na pesku, trim-staza u hrastovoj šumi), piknik-prostor sa zidanim roštiljima i, na samom gornjem vrhu ka Taložniku, izdvojena nudistička plaža [1]. **Makiška (leva/južna) strana** okrenuta je ka Obrenovačkom putu i poznata je po dugačkom nizu kafea i restorana na plaži, velikom javnom parkingu, žičari za skijanje na vodi (*wakeboard*), centru za bandži-skokove (kran visine 55 m) i terenima Golf kluba Beograd [1].
| Zona Ade Ciganlije | Položaj | Glavni sadržaji i karakteristike |
|---|---|---|
| Donji nasip i početak Ostrvske strane | Glavni ulaz iz Radničke ulice (kod banjičke i čukaričke petlje) | Skulpture Kamengrada, veslački savez, kružni tok, iznajmljivanje bicikala i rolera [1] |
| Srednji pojas Ostrvske strane i šuma | Severno od Savskog jezera (ka reci Savi) | Šljunkovita plaža u prepodnevnom hladu, desetine sportskih terena, trim-staza, piknik zona i stanište gljiva [1][2] |
| Makiška strana | Južna obala Savskog jezera (uz Staru obrenovačku magistralu) | Veliki parking, kafići uz šljunkovitu plažu, žičara za skijanje na vodi, dečja igrališta i golf tereni [1] |
| Gornji nasip i Ada Safari | Jugozapadni i severoistočni obod poluostrva | Pregrada ka Taložniku (bandži-kran) na zapadu; malo šumsko jezero Ada Safari za sportski ribolov na istoku [1] |
Pravila bezbednosti na kupalištu i dolazak javnim prevozom ili čamcem
Savsko jezero od 2012. godine neprekidno nosi međunarodno priznanje **„Plava zastavica”** za uređenost, kvalitet vode i bezbednost [1]. Tokom letnje kupališne sezone (obično od sredine juna do početka septembra), kupanje je dozvoljeno **isključivo u obeleženim zonama i samo u toku radnog vremena spasilačke službe** (od 10 do 19 časova, odnosno prema sezonskom obaveštenju JP „Ada Ciganlija”), dok je preplivavanje jezera kroz regatnu veslačku stazu i noćno kupanje strogo zabranjeno [1].
Na Adu Ciganliju se iz svih delova Beograda stiže autobuskim i tramvajskim linijama koje staju kod petlje „Radnička” ili na Makiškoj strani, biciklističkom stazom duž Savskog keja (od Beton hale i Beograda na vodi preko novog mosta na Adi), a tokom leta mnogi Novobeograđani prelaze reku Savu direktno redovnim prevozom čamcima iz blokova 44, 45 i 70 na severnu obalu Ade [1][2].
Česta pitanja (FAQ)
Koliko je dugačka kružna staza oko Savskog jezera na Adi Ciganliji?
Asfaltirana pešačka i biciklistička staza koja zatvara pun krug oko Savskog jezera (preko donjeg i gornjeg nasipa) dugačka je oko 7,7 kilometara i potpuno je ravna [1].
Da li se ulaz na Adu Ciganliju naplaćuje?
Ulaz za pešake, trkače, bicikliste i kupače na Adu Ciganliju je besplatan 24 časa tokom cele godine. Naplaćuje se samo dnevni ulazak motornim vozilima u parking-zonu i korišćenje pojedinih komercijalnih sportskih terena [1].
Koja obala Savskog jezera ima više prirodnog hlada ujutru, a koja popodne?
Ostrvska strana ima visoku hrastovu i topolovu šumu u neposrednom zaleđu šljunkovite plaže, dok je Makiška strana otvorenija ka suncu i ima veći broj ugostiteljskih terasa sa suncobranima [1].
Izvori i literatura
- JP „Ada Ciganlija” Beograd (2026): O Adi Ciganliji — istorijat Savskog jezera (1967), Plava zastavica, pravila kupališta i mapa sadržaja. Datum pristupa: 11. novembar 2026. (Pokriva: Dimenzije jezera (4,2 km), dužina kružne staze (7,7 km), rad spasilačke službe i raspored sadržaja na Ostrvskoj i Makiškoj strani.) ↩ Nazad u tekst
- Zavod za zaštitu prirode Srbije / Turistička organizacija Beograda (2026): Prirodne vrednosti Ade Ciganlije i zaštićeno stanište gljiva. Datum pristupa: 11. novembar 2026. (Pokriva: Istorijski razvoj rečnog ostrva od 1821. godine i šumski ekosistem Ade Ciganlije.) ↩ Nazad u tekst
